دکتر فرشید دبیرزاده

پوست و مو


تعطیلی مطب

Dr. Dabirzadeh Weblog

توضیح مهم

آکنه ( جوش یا غرور جوانی ) و راه های درمان آن

به قلم دکتر فرشید دبیرزاده

farshiddb@gmail.com

www.drdabirzadeh.ir

drdabirzadeh.blogspot.com

اکنه در اثر التهاب واحدهای " پیلوسباسه" در برخی نقاط بدن مانند صورت ، گردن ، سینه ، پشت ، شانه ، بازو و ندرتا" ناحیه باسن ایجاد می شود.غدد سباسه غددی در پوست هستند که نوعی ماده چرب به نام " سبوم " ترشح می کنند . این غدد مجاور فولیکول های مو بوده و مجموعه هریک از این غدد با یک فولیکول مو ، واحد " پیلو سباسه " نام دارد. آکنه در اثر آلودگی به وجود نمی آید بلکه هورمون " تستوسترون " که در هردو جنس مذکر ومونث وجود دارد در طی دوره نوجوانی و بلوغ افزایش یافته و باعث می شود که غدد سباسه بزرگ شده و سبوم تولید کنند. این سبوم همراه با برخی مواد دیگر، منافذ پوست را می بندد و محیط برای رشد باکتری های خاص آماده می شود. جوش های سرسفید ( کومدون های بسته ) ، جوش های سرسیاه ( کومدون های باز ) ، و جوش در اکنه نوجوانان دیده می شود. منظور از کومدون ، همان مجموعه های متراکم کراتین ( لایه شاخی پوست ) است که مانع خارج شدن سبوم می گردد. اگر اکنه شدید باشد باعث ایجاد کانون های عفونی عمقی می شود که به آن اکنه کیستیک می گوییم و در پسرها بیش از دخترها دیده می شود. برای مشاهده عکس جوش های سرسیاه و سرسفید اینجا را کلیک کنید.

اکنه بیشتر در دوران بلوغ رخ می دهد ولی در سنین 20 ، 30 ، یا چهل سالگی هم ممکن است بوجود آید. تغییرات هورمونی که در زمان قاعدگی و یائسگی در خانم ها رخ می دهد نیز می تواند آنها را مستعد اکنه نماید.

درعکس زیر ضایعات اکنه را روی صورت ملاحظه می کنید:

باید توجه داشت که این بیماری بسیار شایع است و بیش از 85 درصد جوانان را درگیر می کند. زمان ایجاد آن در دوران بلوغ ( 10 تا 17 سالگی در دختران و 14 تا 19 سالگی در پسران ) است ولی ممکن است شروع آن گاهی تا 25 سالگی یا بالاتر هم به تعویق بیفتد. در بیشتر مبتلایان به اکنه کیستیک ، سابقه اکنه شدید را در والدین نیز می توان یافت.

برخی داروها مانند ضد حاملگی های خوراکی ، لیتیوم ، تستوسترون ، دانازول ، گلوکوکورتیکویید ها ( کورتون ) هم باعث تشدید این عارضه می گردد.

استرس های روحی قطعا" در بدتر شدن این مشکل نقش دارد. فشار برروی پوست مثل وقتی که صورت را برروی دست تکیه می دهیم نیز باعث بدتر شدن عارضه می شود.

مطالعات گسترده علمی ارتباطی بین تغذیه و اکنه پیدا نکرده است . به عبارت دیگر غذایی که می خوریم باعث اکنه نمی شود.اکنه در اثر شکلات یا اسیدهای چرب یا کلا" در اثر خوردن غذاهای خاص به وجود نمی آید ولی اگر فکر می کنید مصرف غذای خاصی آن را بدتر می کند از مصرف آن ماده غذایی اجتناب کنید.

مدت ابتلا به این عارضه بین چند هفته تا چندین ماه است و ظاهرا" در پاییز و زمستان بدتر می شود. پیدایش اکنه ربطی به شستن یا نشستن صورت ندارد ولی بهتر است صورت خود را روزانه با آب گرم و یک پاک کننده ملایم بشویید. شستن بیش از حد حتی می تواند باعث بدتر شدن عارضه شود.

در مورد آرایش صورت ، بهتر است از حداقل مواد آرایشی استفاده کنید . از مواد آرایشی و مرطوب کننده هایی استفاده کنید که فاقد چربی بوده و باعث ایجاد کومدون یا اکنه نشوند. مواد آرایشی را هرشب با یک صابون یا پاک کننده ملایم و آب ، از صورت خود پاک کنید. وقتی مواد آرایشی مثل اسپری یا ژل ها را برای موی خود استفاده می کنید ، سعی کنید که این مواد با پوست صورت تماس پیدا نکنند.

اکنه معمولا" خود بخود تا بیست و چند سالگی از بین می رود ولی ندرتا" تا دهه چهارم زندگی یا بیشتر نیز ادامه می یابد. مهمترین عارضه اکنه ، جای آن است که گاهی باقی می ماند و به آن اسکار ناشی از اکنه هم می گویند.

اکنه را به ویژه در موارد متوسط وشدید آن حتما" درمان کنید زیرا اختلالی که در ظاهر بیمار ایجاد می کند از نظر روانی تاثیر منفی فراوانی بر روحیه او بجا می گذارد و اعتماد به نفس را از او می گیرد. درمان خود اکنه معمولا" چندان مشکل نیست ولی اگر به موقع درمان نشده و اسکار و فرورفتگی ایجاد کند ، درمان اسکار حاصله کاری مشکل و طولانی خواهد بود . لذا این تصور که اکنه یک مشکل ظاهری و مربوط به زیبایی است و ربطی به سلامت فرد ندارد و به همین جهت هم نیازی به درمان آن نیست ، تصوری کاملا" غلط است و پیامد های جبران ناپذیری به همراه دارد. اصولا" تصویری که هرفرد از ظاهر خود دارد ، تاثیر فراوانی برزندگی او می گذارد.

درمان اکنه : در مورد درمان باید توجه داشت که اولا" این درمان زمان بر و طولانی است . ثانیا" درمانی که برای یک نفر موثر بوده ممکن است برای دیگری موثر نباشد.

پزشکانی هم که به درمان اقدام می کنند باید ابتدا میزان تاثیر روانی این عارضه بر بیمار را ارزیابی کنند و این مسئله را در انتخاب روش های درمانی مدنظر قرار دهند.

هدف از درمان آن است که مجاری پیلوسباسه باز شوند ، ترشح سبوم کاهش یابد ، و تکثیر باکتری ها کم شود. در این جا بطور خلاصه به درمان اکنه های خفیف ، متوسط ، و شدید اشاره می کنم :

درمان اکنه خفیف : برای این موارد می توان از داروهایی که بعضا" نیازی به نسخه پزشک ندارند استفاده کرد. یکی ازاین داروها " ژل بنزوئیل پروکساید " است که با غلظت های مختلف مانند 5 درصد یا 10 درصد درداروخانه ها یافت می شود . بهتر است از غلظت کم شروع کنیم و در ابتدا به روزی یک بار اکتفا نماییم . البته همانطور که در بالا اشاره شد ، بهتر است روزی یک تا دو بار پوست مبتلا را با آب گرم و صابون ملایم شستشو دهیم. می توان علاوه بر بنزوئیل پروکساید ، از پمادهای آنتی بیوتیک مانند اریترومایسین نیز استفاه کرد. داروی دیگری که برای اکنه خفیف مصرف می شود ترکیبات رتینوئید ( ترتینوئین یا رتین آ ) هستند. می توان هرسه این داروها یا دو تا از آنها ( مثلا" رتین آ همراه با بنزوئیل پروکساید یا رتین آ همراه با اریترومایسین ) را بعنوان درمان ترکیبی موثرتر به کاربرد. بنزوئیل پروکساید و اریترومایسین بهتر است طی روز، و ترتینوئین در شب استفاده شوند. توجه داشته باشید که این درمان ها باید زیر نظر پزشک انجام شوند و من استفاده خودسرانه از آنها را اصلا" توصیه نمی کنم. ضمنا" در ابتدای درمان ممکن است قرمزی و سوزش مختصر در پوست حس شود که طبیعی است . طول مدت درمان 2 تا 5 ماه است و بعد از آن هم ممکن است بر حسب تشخیص پزشک لازم باشد که درمان به نوعی ادامه یابد. به هرحال 4 تا 8 هفته بعد از شروع درمان ، اثرات آن قابل مشاهده است.

درمان اکنه متوسط و شدید: نکته ای که درباره اکنه متوسط یا شدید باید مجددا" تاکید کنم آن است که باید به سرعت برای درمان این اکنه ها اقدام کرد . در غیر این صورت ، ممکن است جای آنها روی صورت باقی بماند .

دراین موارد می توان آنتی بیوتیک های خوراکی (مانند " داکسی سایکلین " ) را هم به برنامه درمانی اضافه کرده و سپس با کاهش شدت بیماری ، میزان آن را کاهش داد. در خانم ها می توان از ترکیبات استروژن و پروژسترون نیز جهت درمان سود برد ولی اگر درمان منحصرا" با این ترکیبات باشد ، با خاتمه درمان دوباره جوش ها عود می کنند. البته مصرف این ترکیبات در زنان سیگاری بالای 35 سال ، مبتلایان به فشارخون ، افراد مستعد سکته مغزی ، و اختلالات انعقادی ممنوع است.

داروی دیگری که در این موارد کاربرد دارد نوعی رتینوئید خوراکی به نام " ایزوترتینوئین " ( آکوتان ) است که بسیار موثر ولی با عوارضی همراهست . از جمله این عوارض می توان از خشکی پوست ، ترک خوردن لب ها ، افزایش حساسیت به نور آفتاب ، دردهای مفصلی و عضلانی ، سردرد ، نازک شدن موها ، و اختلال در دید شبانگاهی نام برد. این دارو در جنین اختلالات مادرزادی شدید ایجاد می کند و به همین دلیل مصرف آن در دوران حاملگی اکیدا" ممنوع است. این دارو هرگز نباید همراه با تتراسیکلین مصرف شود زیرا با این کار خطر تورم داخل جمجمه ( تومورکاذب مغزی ) بالا می رود. بهتر است ایزوترتینوئین خوراکی را بعنوان اولین قدم در درمان اکنه به کار نبرده و اگر سایر درمان ها من جمله آنتی بیوتیک ها خوراکی موثر واقع نشد ، از آن استفاده نماییم . از آنجا که این دارو در برخی بیماران باعث افزایش تری گلیسریدهای پلاسما ، افزایش آنزیم های کبدی ( و بندرت مسمومیت کبدی )، کاهش لیپوپروتئین های مفید ، و افزایش کلسترول می شود ، باید قبل از شروع آن ، لیپیدهای پلاسما و نیز ترانس آمینازهای کبدی اندازه گیری شوند.

( در تهیه این مقاله از انتشارات دانشکده پزشکی دانشگاه هاروارد ، اطلس درماتولوژی فیتزپاتریک ، و مطالعات آکادمی درماتولوژی امریکا نیز استفاده شده است .)


آدرس مطب :
تلفن : -

نظرات کاربران درباره این مطلب :

راحله مرادي [ 1390-09-22 ]
سلام خسته نباشيد مرسي از اطلاعات خوبتون

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
صفحه اصلیآدرس مطبمقالات عمومیپزشکان بدون مرزسوالات پزشکیپیامهای کاربرانگالری تصاویراطلاعیه انجمن متخصصین پوتماس با من